نیدل استیک
(مواجهات شغلی و غیر شغلی با مایعات بالقوه عفونی)
منبع: دستورالعمل مدیریت مواجهه شغلی با HIV/Aids
ویرایش پنجم
مرکز مدیریت بیماریهای واگیر
تهیه و تنظیم: واحد کنترل عفونت
تعریف مواجهه: به هرگونه تماس فرد با خون، بافت و یا سایر مایعات بالقوه عفونی بدن گفته می شود.مواجهه ممکن است بصورت شغلی یا غیر شغلی به طرق زیر حادث شود.
1-آسیب پوست سالم (از طریق فرورفتن وسیله نوک تیز یا بریدگی با وسیله تیز و برنده و یا انسان گزیدگی ها)
2- غشاهای مخاطی (از طریق پاشیدن مایعات آلوده به چشم ، بینی یا دهان)
3- پوست ناسالم (از طریق تماس مایعات آلوده با پوستی که از قبل بریده ، خراشیده یا دچار درماتیت است.)
مایعات بالقوه عفونت زا:
مهمترین مایع بالقوه عفونت زا ، خون می باشد ، علاوه بر آن مایع مغزی نخاعی ، مایع سینوویال، منی و ترشحات تناسلی، مایع پلور ، صفاق ، پریکارد و آمنیوتیک نیز جز مایعات بالقوه عفونت زا هستند ولی مایعاتی از جمله ادرار، بزاق، خلط، مدفوع، مواد استفراغی، ترشحات بینی، اشک و عرق فاقد خون مشهود، عفونت زا محسوب نمی شوند.
افراد پر خطر: شامل مصرف کنندگان مواد تزریقی، سابقه زندان یا بازپروری، سابقه رفتار های جنسی پر خطر، همسر یا شریک جنسی هر یک از گروههای فوق و یا منبع از کشور یا منطقه ای با شیوع بیش از 1% باشد.
خطر انتقال: 0.3 درصد در مواجهه آسیب پوستی با خون و 0.09 درصد در مواجهه غشای مخاط.
HCV: بطور متوسط 1.8 درصد در مواجهات آسیب پوستی ویروس تا 16 ساعت در خون خشک شده باقی می ماند.
HBV : یک خطر شناخته شده با خطر عفونت 22 تا 32 درصد در کارکنان است ، ویروس حداقل به مدت یک هفته در خون خشک شده در دمای اتاق روی سطوح محیط زنده می ماند.
تعریف میزان خطر : میزان خطر عبارتست از احتمال ابتلا به یک عفونت معین بعد از مواجهه با آن ،که در محیط های درمانی شامل مواجهه های شغلی Hbv,Hcv,Hiv می باشد.
روش های پیشگیری از نیدلینگ:
- دستها قبل و بعد از مراقبت بهداشتی شود.
- از سرنگ یکبار مصرف استریل استفاده شود.
- Safety box به میزان کافی و حجم مناسب وجود داشته باشد.
- سیفتی باکس پس از رسیدن به حجم ، بصورت ایمن امحا شود.
- از سرپوش گذاری قبل و بعد از تزریقات خودداری گردد ، در صورت لزوم از روش اسکوپ استفاده شود.
- کارکنان تزریقات ایمن و مخاطرات تزریق غیر ایمن آموزش ببینند.
- جمع آوری ، دفع صحیح و امحاء ضایعات و پسماند ها.
- از لوازم حفاظت فردی مناسب استفاده گردد.
- واکسیناسیون و تیتر آنتی بادی هپاتیت B انجام شود
پیشگیری بعد از مواجهه (PEP) شامل:
مرحله اول – مداوای محل مواجهه : گام اول برای کاهش خطر عفونت ، کاهش تماس با مایعات بالقوه عفونی با تمیز کردن و آلودگی زدایی با توجه به نوع مواجهه شامل :
- آسیب پوست با وسایل نوک تیز و برنده :
- فورا محل آسیب با آب و صابون شسته شود و تا زمان قطع خونریزی زیر آب روان قرار گیرد.(به مدت 3 تا 5 دقیقه)
- از مکیدن و یا فشردن محل آسیب خودداری شود.
- اگر آب روان در دسترس نیست از محلول یا ژل بهداشتی دست استفاده شود.
- (خودداری از محلولهای ضد عفونی قوی ) پاشیدن خون و ترشحات به مخاط و پوست ناسالم :
- شستشوی فوری با آب روان یا نرمال سیلین
- خودداری از پانسمان ناحیه
- پاشیدن خون و ترشحات به چشم
- فورا چشم های فرد مواجهه یافته با آب معمولی یا ترجیحا نرمال سیلین شسته شود.
- در صورت داشتن لنز چشمی، آنها را خارج و سپس شسته شود.
- از مالیدن چشم خودداری شود.
(ازمحلول ضد عفونی یا صابون در دهان و چشم خودداری شود)
مرحله دوم – ثبت و گزارش دهی : تمام موارد مواجهات شغلی به واحد کنترل عفونت و بهداشت حرفه ای بیمارستان گزارش می شود. کارکنان بایستی مطابق با فرم (ارزیابی و پیگیری موارد مواجهه شغلی) مشخصات خود، سایر جزئیات و در خانم ها، وضعیت شیردهی یا بارداری را مشخص نمایند.
مرحله سوم – ارزیابی میزان خطر مواجهه: در ارزیابی عوامل زیر و احتمال انتقال HIV,HBV,HCV مورد توجه است:
- تعیین نوع مواجهه و آسیب
- نوع مایعات یا بافت آلوده
- شدت ، عمق و حجم ترشحات در مواجهه
- منشاء مواجهه (خون، ترشحات یا ابزار آلوده)
- زمان تماس
توجه: در مواجهات جنسی، نوع ترشحات، محل دخول، اجباری یا اختیاری بودن آن، وقوع هر گونه تروما در جریان آن، تعداد شرکای جنسی، وجود اولسر و یا سایر عفونت های آمیزشی در فرد مواجهه یافته یا منبع، وجود قاعدگی در زمان نزدیکی و اکتوپی سرویکس نیز ارزیابی می شوند.
مرحله چهارم – ارزیابی منبع مواجهه
زمانیکه منبع مشخص است : اگر نتایج آزمایشات HBSAG, HIVAb, HCVAb در سوابق بیمار وجود ندارد، با رضایت آگاهانه از فرد منبع با توجه به اصل رازداری در اسرع وقت (ترجیحا 72 ساعت اول) آزمایشات فوق انجام شود.در غیر این صورت به تشخیص طبی، علائم بالینی و سابقه رفتار پر خطر توجه شود.
زمانی که منبع مشخص نیست : با توجه به شیوع پاتوژن های منتقل شونده از راه خون در جمعیتی که فرد منبع از آن جمعیت بوده ، خطر مواجهه با این پاتوژن ها ارزیابی می شود.
مرحله پنجم – ارزیابی فرد مواجهه یافته :
- بررسی سابقه ابتلا به عفونت های HIV , HCV , HBV
- (با رضایت فرد مواجهه یافته)
بررسی سابقه واکسیناسیون و تیترآنتی بادی هپاتیت B ، سابقه بیماری خاص یا حساسیت دارویی.
مرحله ششم – مدیریت و درمان عفونت :
همه افرادی که با مواد عفونت زا دچار مواجهه شده اند باید برای شروع یا عدم پرو فیلاکسی یا درمان مشاوره شوند. در تمام مواجهات ، اگر فرد مواجهه یافته مبتلا و یا با همان عامل دچار مواجهه جدید شده باشد و نیز در منفی بودن نتایج آزمایشات منبع نیاز به PEP وجود ندارد .
1- مواجهه با HIV: شروع پروفیلاکسی با ضد رتروویروسی حداکثر در 72 ساعت اول به مدت 28 روز
2- مواجهه با HCV: درمان پروفیلاکسی وجود ندارد.
3- مواجهه باHBV : (طی 24 ساعت تا حداکثر 14 روز)
چنانچه تیتر10< باشد نیاز به اقدام خاصی نیست در غیر اینصورت یک دوز ایمونو گلوبولین و یک دوره واکسن یا دو دوز ایمونوگلوبولین به فاصله یک ماه تجویز می شود.
جدول آزمایشات پیگیری پس از مواجهات:
| آزمایش | پایه در اسرع وقت (تا72 ساعت) | 4-6
هفته بعد |
3 ماه
پس از تماس |
6 ماه
پس از تماس |
| HIV
Ag/ A |
· | · | · | · |
| HBSAg
HBSAb HBCAb |
· | – | – | · |
| HCVAB | · | – | – | · |
| cb | · | · | – | – |
| Serum cr | · | · | – | – |
| ALT+AST | · | · | – | – |
(آرزومند بهبودی شما )
Farvardin Surgery Center